هند و ژاپن در تلاش برای مقابله با برتری چین درمنطقه – وحیده دینداری*



آبه در سفر خود بواقع قدمی دیگر برای اجرایی کردن بخش دیگری از توافقات اقتصادی قبلی بین دو کشور در زمینه همکاری برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای ، ساخت خط ریلی جدید در هند با استفاده از قطار تندرو، گسترش همکاری های سایبری و همکاری های هسته ای غیر نظامی غیر برداشت.
ژاپن پیشتر با استناد به خودداری هند از تصویب معاهده بین المللی منع اشاعه هسته ای از همکاری های هسته ای با دهلی نو خودداری می کرد ولی تحلیلگران می گویند که مواضع توکیو دراین زمینه تاحدودی تعدیل شده است. حال قرار است ژاپن به چین در زمینه انرژی هسته ای غیرنظامی کمک کند که البته این امر مخالفت و نگرانی جدی چین و پاکستان را برانگیخته است که اولی رقیب ژاپن در شرق آسیا و دومی هم دشمن هند در جنوب آسیا است.
اجرای طرح ژاپن برای احداث خط آهن تندرو بین شهرهای بمبئی و احمدآباد به طول 580 کیلومتر که در جریان این سفر کلید خورد در واقع انقلابی در مناسبات سیاسی و اقتصادی منطقه ایجاد خواهد کرد.
مناسبات هند و ژاپن از زمان به قدرت رسیدن نارندرا مودی در دهلی نو و تلاش وی برای مقابله با نفوذ فزاینده چین در منطقه توسعه یافته است.
در حال حاضر ژاپن میلیونها دلار را به صورت طرح های سرمایه گذاری و عمرانی زیر ساختی به هند سرازیر کرده است تا با کمک به بهبود هر چه بیشتر زیر ساخت های اقتصادی این کشور به قدرت سیاسی آن نیز در منطقه بیافزاید.
آژانس همکاری های بین المللی ژاپن که در 150 کشور دنیا فعالیت دارد هند را بزرگترین همکار خود می داند. این شرکت میلیاردها روپیه به هند وام داده است.
نکته قابل توجه در مورد سفر اخیر آبه به هند آن است که او به جای سفر به دهلی نو مستقیما به شهر حیدرآباد در ایالت گجرات رفت تا بر عزم دومین اقتصاد قدرتمند آسیا برای گسترش همکاری های اقتصادی با سومین قدرت اقتصادی این قاره به منظور مقابله بر برتری چین به عنوان اولین قدرت اقتصادی و سیاسی جنوب شرق آسیا تاکید کند.
هدف دیدار دو روزه آبه از هند افزایش سرمایه گذاری کشورش در طرح های عمرانی جاده سازی و همچنین ساخت زیرساخت برق در ایالت های شمال شرقی هند اعلام شد. اهمیت انتخاب این محل زمانی روشن می شود که توجه شود که برخی از ایالت های مذکور که در همسایگی چین قرار دارند مورد ادعای چین ارضی پکن هستند بطوریکه دولت چین ایالت آرانوچال پرادش را ‘تبت جنوبی’ می نامد. البته چین در برخی دیگر از ایالت های شمال شرقی هند هم ادعای مشابهی دارد مانند آنچه اخیرا در دوکلم که سالهای متمادی مورد مناقشه ارضی دو کشور بوده است اتفاق افتاد.
چین از آسیب پذیری جغرافیایی هند آگاه است و به همین خاطر هم هست که ژاپن در صدد ایجاد و تقویت روابط ژئوپلیتیک بیشتر با هند است.در اصل هدف نهایی همکاری اقتصادی هند و ژاپن دور زدن و محاصره چین محسوب می شود.
از میان همه انتخابهای موجود برای گسترش روابط اقتصادی، هند و ژاپن ساخت یک راه آهن فوق مدرن و فوق سریع که حیدرآباد را به بمبئی یعنی مهمترین بندر اقتصادی هند متصل می کند برگزیده اند. این پیامی است برای چین که دهلی نو و توکیو در تلاشند طرح پکن برای ساخت ‘یک جاده – یک کمربند’ را که مبادله کالا بین چین و پاکستان را تسهیل خواهد کرد کم رنگ کنند.
آبه در سخنانی تصریح کرد تقویت همکاری های ژاپن و هند به منظور مقابله با کره شمالی و کشورهایی صورت می گیرد که از برنامه های پیونگ یانگ حمایت می کنند. نیازی نبود وی از بطور مشخص از چین نام ببرد تا منظورش را آشکار کند.
همچنین دو کشور تاکید کردند که در مقابل تروریسم هیچگونه بردباری به خرج نخواهند داد که این هم در واقع اشاره ای به رای وتوی چین در سازمان ملل به افزودن نام گروه جیش محمد به فهرست گروههای تروریستی بود.
بنابراین هند و ژاپن می خواهند برای کم کردن اهمیت دریای جنوبی چین در اقتصاد و سیاست منطقه از طریق اجرای طرح های اقتصادی مانند خط آهن فوق سریع اهمیت اقیانوس هند را بالاتر ببرند.
آنها می خواهند اکنون که ظاهرا آمریکا ازمنطقه در حال عقب نشینی است عرصه تسلط چین را از بین برده و نگذارند پکن که جای خالی آمریکا را پر کند.
چین از دور جدید همکاری ها بین هند و ژاپن نگران است اما با توجه به سرعت تحولات جهانی و سیاست های متغیر آمریکا ترجیح داده است موضع تندی اتخاذ نکند. در عین حال، چین پس از شنیدن اعلام آمادگی ژاپن برای سرمایه گذاری در استانهای شمال شرقی هند مخالفت خود با هرگونه سرمایه گذاری خارجی در این مناطق اعلام کرده و گفت با نقش آفرینی هر کشور سومی در مسایل فی مابین مخالف است.
در ماه ژوئیه آمریکا، ژاپن و هند رزمایش مشترک در منطقه اقیانوس هند و اقیانوس آرام برگزار کردند که هدف آن تمرین واکنش به تهدیدات مشترک مختلف در دریا و منطقه اقیانوس آرام و اقیانوس هند اعلام شد.
ابتدا این رزمایش دوجانبه بود و با حضور نیروهای دریایی هند و آمریکا برگزار می شد، اما ژاپن هم پس از مدتی به آن اضافه شد.
ژاپن حتی در طرح توسعه چابهار هم به کمک هند آمده است تا از قدرت گرفتن پاکستان که رقیب هند است و در صورت استیلای اقتصادی بر منطقه با چین که رقیب ژاپن است همکاری نزدیک تری خواهد کرد، جلوگیری کند.
نکته دیگر آن که دیدار آبه از هند درست زمانی انجام شد که ژاپن هدف تهدیدات مکرر کره شمالی قرار گرفته و چون از حمایت های ترامپ و دولت آمریکا مطمئن نیست به دنبال متحدان استراتژیک قدرتمند در منطقه می گردد.
*کارشناس شبه قاره هند



انتهای پیام /*










پاسخ دهید